İzmir St. Joseph Fransız Lisesi

İZMİR SAINT JOSEPH FRANSIZ LİSESİ - OKUL KÜLTÜRÜ 

St. Joseph Fransız Lisesi, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, İzmir’de Fransız eğitmenler tarafından kurulmuştur. Yabancıların çokça yaşadığı liman kentlerinde, kültürlerinin yaşaması ve bu toplulukların çoğalması amaçlanmaktadır. 1839 Tanzimat Fermanı’ndan sonra levanten ve gayrimüslimlerin okul açmaları sağlandı. 1651 doğumlu Fransız Jean Baptiste La Salle tarafından Frerler Cemiyeti kurulmuştur. La Salle hayatını eğitime adamıştır. Bu amaçla tüm yaşamını eğitime adayan bekar erkeklerden oluşan Freres des Ecoles Chretiennes- Hristiyan Okulları Kardeşleri- kurulmuştur. Frerler rahip veya din adamı değildir. Frerler 1841 yılında İzmir’de  isimleri St. Andre ve St. Jean olan 2 Fransız okulu kurmuştur. 1878-1880 yılları arasında eğitime daha uygun bir bina olması amaçlanarak Frerler tarafından St. Joseph Lisesi Güller Sokağı olarak tariflenen konumda inşa edilmiştir. 1881 yılında bu okulda paralı eğitime başlanmıştır. Ders programı Fransa’daki kolejler ile benzemekteydi. Sadece Fransızca değil, İngilizce, İtalyanca ve Türkçe dersler de verilmekteydi. Her milletten ve dinden öğrenci bulunmaktaydı. 1922 İzmir yangınında St. Joseph Lisesi Gül Sokak binası tamamen yanmıştır. Frerler yangın sönene kadar körfezde demirli gemide bekleyip yangın sönünce St. Joseph’i Alsancak Mahallesindeki St.Andre Okulu olarak kullanılan sınıflara taşımıştır. İlk ve orta öğretime başlanmıştır. 1979 yılında karma eğitime geçen okul, 1987 yılında lise sınıfları açmış, 2002 yılı itibariyla sadece lise eğitimi vermektedir.

İZMİR SAINT JOSEPH FRANSIZ LİSESİ – YAPININ TARİHÇESİ 

1841 yılında açılan St. Andre Okulu, 1922 yangınında Güller Sokağı’nda bulunan St. Joseph Lise binasının yanarak tamamen kullanılmaz olması üzerine, St. Joseph Lisesi olarak kullanılmaya başlandı. İlk yapımında okul binası olarak tasarlanmış ve eğitim binası olma özelliğini günümüze kadar devam ettirmiştir. İzmir’de daha çok levantenlerin yaşadığı Alsancak (Punta) semtinde, çoğunlukla Frenk kökenli ailelerin çocuklarının devam ettiği bir okul olmuştur. Bir bahçeyi çevreleyen günümüz mimarisine kavuşmadan çok önce, tek katlı ve iki bloktan oluşan bir yapıdadır. 1880-1923 yılları arasına tarihlenen bu yapı St. Andre sınıfları (B Blok) olarak adlandırılmaktadır.  Bu dönemde bahçeye 3 ayrı sokaktan giriş bulunmaktadır. Fransız dili ve kültürü eğitimi veren okula, Fransa’dan eğitim vermeye gelen, Frere (Frer)  olarak adlandırılan eğitmenlerin konaklayabilmesi amacıyla lojman yapılmıştır Bu yapı, restorasyon projesinde Frere Lojmanları (C Blok) olarak adlandırılmıştır. 1933- 1955 yılları arasında artan ihtiyaç sebebiyle ek sınıflar ve lojman kullanımı için C bloğun yanda merdivene açılan bölümü yıkılmış, projelerde Yeni Lojman Binası (A Blok) olarak adlandırılan, 3 katlı yapı yapılmıştır. Aynı dönemde bahçede tuvaletler yapılmış, bahçenin köşesine yığma bahçe duvarını da oluşturan bir yapıya iç bahçeden kullanılan mekanlar yapılmıştır. Bir de betonarme sundurma inşa edilmiştir. Avlunun bu bölümünde, o dönem beden eğitimi dersleri burada yapılmaktadır. 1956-1990 yılları arasında B blok 3 katlı betonarme kütle olarak yenilenmiştir. Bu kütle, kirişlerle de taşıtılarak zemin kattan iç avluya doğru konsol çıkmış, çok sayıda sınıf sağlayarak günümüzdeki derslik kullanımı oluşmuştur. İç bahçeye ek mekanlar yapılarak bahçenin duvarlarla çevrelenmesiyle parsele girişi tek bir noktadan olmuş, günümüzde kullanılmakta olan yerini almıştır. İç bahçeyi oluşturan bu yapının düz çatısı da teras olarak kullanılmıştır.  A blok bu dönemde C bloğa doğru genişlemiş, eğime oturan çatı pencereleri eklenmiş, iç avluya bakan balkon oluşmuştur. 1990-1998 yılları arasında A bloğun genişlemesiyle C bloğa balkon ve merdiven eklenmiş, sundurma kaldırılarak spor salon binası inşa edilmiştir. Bu bina 2 kat yüksekliğinde kolonlar ve prefabrik kirişlerle taşıtılmış bir iç bahçe oluşturmuş, üçüncü katta kapalı spor salonu bulunan çelik çatılı bir yapıdır. Sundurma ve iç bahçe- spor salonu (D Blok) olarak adlandırılır. Bu yapının bahçe duvarlarına olan mesafesinde de servis mekanları oluşmuştur. 2023 yılında restorasyon projesine kadar olan süreçte kütüphane ara katı ve güvenlik kulübesi eklenmiştir.

İZMİR SAINT JOSEPH FRANSIZ LİSESİ – RESTORASYON KARARLARI 

2022 yılında okul binasında eğitim devam etmekte iken, okul idaresinin talebi üzerine rölöve, restitüsyon, restorasyon çalışmaları başlamıştır. Bu dönem depremler sonucu görülen gerek üzerine okul yönetimi binalarda performans analizi yaptırmıştır. Müellif inşaat mühendisi tarafından hazırlanan analiz sonrası  ve kurul onayıyla yapılan zemin etüdü sonucu, okul yönetimi okulu Bornova’da bir binaya geçici olarak taşımış ve hazırlanan güçlendirme projeleri kurul ve ilgili belediye tarafından onaylanarak yapı ruhsatı ile restorasyon uygulamaları 26.07.2024 tarihinde başlamıştır. Okul 2023-2024 ve 2024-2025 eğitim yıllarını Bornova’da geçirmiştir. Bu dönemde güçlendirme, temizleme, bütünleme müdahaleleri ile restorasyon gerçekleşmiştir. Okula binasına geri dönüş süresi olarak en fazla 2 yıl verilmiş, işlerin hızlı yürümesi için gece ve tatil günleri de çalışma izni alınmıştır. Yapı, okul binası olarak yapılmış, süslemeden uzak, tüm sınıfların bahçeye açıldığı, bahçe kullanımı net izlenebilen, günümüz eğitim kurumlarının ihtiyaç duyduğu fiziki koşullara sahip bir yapıdır. Alsancak yoğun yapılaşma alanında, bahçesini binası ile çevreleyen, hava fotoğraflarında kapladığı alanın kayda değer bir şekilde parsel sınırlarını vurgulandığı bir konumdadır.  Bahçesi ile binalarının bütünlüğü net olarak izlenmektedir. Güçlendirme statik projeleri müellif mühendis tarafından hazırlanmış, üniversiteden de olumlu görüş alınarak uygulanmıştır. Bu projeye paralel olarak mekanik ve elektrik projeleri de hazırlanmış, tamamı mimari restorasyon projesi ile uyumlu hale getirilmiştir. İlk müdahale zemine yapılmıştır. Bu müdahale 4 blok zemininde de yapılmıştır.  Zemin kaplaması ve dolgu, temel pabuçlarına kadar sökülmüş ve jet enjeksiyon uygulanmıştır. Ardından pabuç temeller demir donatılarla bağlanarak radye temel imalatı yapılmıştır. Radye temel dolgu malzemesi ile doldurulup üzerine döşeme betonu atılarak kaplama malzemesi ile sonlandırılmıştır. Daha sonra taş duvar güçlendirme için iç mekandan tek yönlü olarak demir çubuklar ankre edilerek hasır demirler bağlanmıştır. Püskürtme betonu ile kaplanan duvara sıva boya imalatı yapılmıştır. B ve D Bloklarda  mevcut kolonlarda güçlendirme yapmak için kolon çevrelerindeki duvarlar 50 cm, döşeme ise donatıları geçirmek için 15*15 cm ölçülerinde kırılmıştır. Kolonlara epoksi ile yeni donatılar bağlanarak çevresine güçlendirme projesine uygun ölçülerde beton dökümü yapılmış ve yandaki duvarların onarımı yapılmıştır. Gerekli yerlere perde imalatı olmuştur.  Taşıyıcısı yığma duvar olan A ve C Bloklarda ise H profiller ile taşıyıcı sistem askıya alınmıştır. Çelik dikmeler ve kirişler kullanılarak taşıyıcı sistem desteklenmiştir. Bu çelik sistem ile yapılan müdahale, mekan kurgusunun okunmasına engel olmamakta ve rahatlıkta ayırt edilmektedir. Statik güçlendirme ile beraber okulun ısıtma sistemi olan doğalgazdan vazgeçilerek temiz enerji kaynağı olan elektrik kullanımı artmıştır. Klima ile iklimlendirilen okula, mimari projeye de işlenmiş olan klima boruları, yangın su hatları, elektrik kabloları tamamı koridorlardan, tavalarda sıva üstü taşınmıştır. Tüm ıslak hacimlerde temiz su, pis su tesisatı yeniden yapılmış, bahçede bulunan yağmur suyu toplama kanalları yenilenmiştir. Yangın önlemleri, yönetmeliklere uygun olarak uygulanmıştır. Mimari müdahale kararları, niteliksiz yapı malzemelerinin uzaklaştırılarak dönemini yansıtan ve bugünün de ihtiyacına cevap veren ürünler önermiştir. Tüm kapı pencereler ahşap olarak yeniden, döneminin bölümlemelerinde yapılmıştır. Günümüz yapısı olan spor salonu, tescilli binaları yansıtacak şekilde, cam yüzey ve ince alüminyum doğrama ile kapatılmıştır. D blok cepheleri, mesh çelik kaplama ile diğer binalardan ayrıştırılmıştır. Tüm yapılar dönem renkleri etüt edilerek dış cephe rengi seçilmiş, tüm bloklarda aynı renk kullanılarak okul bütünlük algısı sağlanmıştır. 1990-1998 arasında D blok çatısına panel montaj aksına uygun trapez çatı kaplaması yapıldığı için okulun ihtiyacını sağlayacak güneş panellerinin monte edilmesi önerilmiştir, ancak kurul tarafından uygun bulunmamıştır. Mimari projelerde müdahale kararları izlenmektedir. Restorasyon projesinde, onaylı proje 1/100 ölçekte, uygulama sırasında ortaya çıkan revizyonlar 1/50 ölçekte okunmaktadır. Bu raporun içinde yer alan çizimler, paftaların rahat okunabilmesi için sadeleştirilmiş halidir. Rölöve onayından sonra 6 dönemi kapsayan restitüsyon projesi hazırlanmış, kurul tarafından niteliksiz müdahaleler hariç tutularak ilk 3 dönem restitüsyon onaylanmıştır. ABC bloklar ve D blok ayrı aşamalarda onaylandığı için ayrı paftalarda sunulmuştur.