BARK | Acil Barınma Yapısı

6 Şubat depremleri sonrasında bölgede yürütülen arama kurtarma çalışmalarında yer alarak yıkımın ölçeğine bizzat tanıklık ettik. Gördüklerimiz, yaklaşan barınma krizinin boyutlarını farketmemizi sağlamış ve bizi bir tespite götürmüştür: afet sonrası geçici barınma ihtiyacının yalnızca sayısal bir eksiklik değil, mekânsal, psikolojik ve toplumsal bir mesele olduğudur. Mimarlığın buradaki sorumluluğu, barınmayı insan onuruna (dignity) yaraşır bir mekânsal nitelikle yeniden ele almaktır.

Bu farkındalık doğrultusunda, yaşanmakta olan insani krizin etkilerini azaltmaya yönelik mimari bir müdahale geliştirmek amacıyla yola çıkılmıştır. Barınmayı genellikle sayısal bir veriye indirgeyen konteyner ünitelerine ve hafif çelik barınak tipolojilerine bir alternatif olarak kurgulanan BARK; insan ölçeğinde, uyarlanabilir ve malzeme bilinciyle tasarlanmış, hızlı üretilebilir bir mimari sistem geliştirmeyi amaçladı.

Tasarım sürecinin belirleyici hedeflerinden biri, yapının karmaşık mühendislik bilgisine ihtiyaç duymadan kurulabilmesidir. Sistem, tekrar eden modüler parçalar ve basit birleşim detayları sayesinde, temel el aletleri ile kolaylıkla monte edilebilecek şekilde geliştirilmiştir. Bu yaklaşımı desteklemek üzere, sade grafik anlatımlarla hazırlanmış kapsamlı bir kurulum kitapçığı tasarlanmış ve yapı sisteminin ayrılmaz bir parçası haline getirilmiştir.

Projenin daha fazla insana ulaşabilmesi ve sivil toplum kuruluşları ile depremzedeler tarafından serbestçe kullanılabilmesi amacıyla açık kaynak olarak paylaşılmıştır. Bu paylaşım, dünyanın önde gelen OSB üreticilerinden Egger'in projeden haberdar olmasını sağlamış, böylece kurulacak iş birliğinin önünü açmıştır.

Depoda kurulan üretim bandında, teknik ekibin yanı sıra gönüllülerin de dahil olduğu hibrit bir üretim modeli oluşturulmuştur. Bu model, seri üretim prensipleriyle hızlı ve kontrollü imalat yapılmasına olanak tanırken, aynı zamanda kolektif emek üzerinden toplumsal farkındalık üreten bir sürece dönüşmüştür.

Eylül 2023'te Hatay'ın Hassa ilçesindeki yerleşke alanına nakledilen yapılar, zorlu iklim koşullarına rağmen hızla monte edilmiştir. İlk 40 birimin kurulumu 1,5 ayda tamamlanmış, kalan 25 birim ise bir aydan kısa bir süre içerisinde hayata geçirilmiştir.

Bu proje, mimarlığın kriz anlarında yalnızca barınak üretmekle sınırlı kalmayan, güven, aidiyet ve mekânsal süreklilik duygusunu yeniden kurabilen bir araç olabileceğini göstermektedir. Mimarlık, bu bağlamda, toplumsal sorumluluğun somut bir üretim alanına dönüşmektedir.

Egger'e, Bark ekibine, gönüllü olarak sürece katkı sunan tüm dostlarımıza ve bizleri Hatay Hassa'da büyük bir dayanışma ve nezaketle karşılayan bölge halkına teşekkür ederiz.

İnşaa edilen bu 65 yapı, kolektif emeğin ve toplumsal sorumluluğun mekansal bir karşılığıdır.